EYTOΠIA

Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας.

Θέλω επίσης να ευχαριστήσω το Ινστιτούτο Υπατία, για την εξαιρετική φιλοξενία και την ευγενική παραχώρηση της αίθουσας. Δεν είναι τυχαίο ότι το ίδιο κτίριο που φιλοξένησε μετανάστες παραχωρείται  πρόθυμα  για την παρούσα εκδήλωση. Σκοπός της αποψινής συνάντησης  δεν είναι μόνο η παροχή οδηγιών ψυχολογικής  εξισορρόπησης σ' αυτή τη  δύσκολη εποχή, αλλά και η πρόθεση να οραματιστούμε μαζί το νέο κόσμο που θέλουμε να αναδυθεί από τις στάχτες της κρίσης.  Ίσως είναι πιο σημαντικό να αλλάξουμε και να ωριμάσουμε μέσα από την κρίση, παρά να επιβιώσουμε απλά της κρίσης.
Θα ξεκινήσω με μια εισήγηση και ακολούθως θα περάσουμε στο κύριο, διαδραστικό  μέρος της αποψινής μας συνάντησης .
Δυό  λόγια για το Κοινωνικό Δίκτυο Θετικής Ενάργειας , που είναι ο κύριος εμπνευστής αυτής της σειράς δωρεάν σεμιναρίων. Το  Δίκτυο ξεκίνησε  ως μια Ομάδα στο Facebook που δημιουργήθηκε,  με σκοπό να υψώσει ένα ψυχολογικό ανάχωμα στη μιζέρια, την απελπισία, την καταστροφολογία και την τρομολαγνεία που καλλιεργείται σε εποχή οικονομικής, κοινωνικής, πολιτιστικής  και πνευματικής πτώχευσης.  Είμαστε αυτό που σκεφτόμαστε και κανένα εξωτερικό γεγονός δεν μπορεί να μας επηρεάσει πραγματικά  αν εμείς δεν το επιτρέπουμε! Ο φόβος είναι μεταδοτικός αλλά το ίδιο ισχύει  ευτυχώς και για την ευτυχία, όπως μας διαβεβαιώνουν κοινωνιολόγοι και ψυχολόγοι ερευνητές , που μελετούν τις ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις. Πρόσφατα μας το υπενθύμισε ο Νίκος Χρηστάκης, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Harvard. Σκοπός του Δικτύου Θετικής Ενάργειας είναι  η εξάπλωση ενός ρεαλιστικά αισιόδοξου Κύματος που να αφυπνίζει τις συνειδήσεις και να προωθεί τη συνεργασία και την αλληλεγγύη μεταξύ των πολιτών.  Όταν ανεβάζουμε τον  ψυχικό κραδασμό μας στη  νηφάλια, Εναργή  και θετική θεώρηση, τότε τα προβλήματα όχι μόνο δεν μας καταβάλλουν, αλλά μεταμορφώνονται σε ευκαιρίες ανάπτυξης και προοδευτικής αλλαγής, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο.

"Τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσουμε,
αν δεν τους κουβαλάμε  μέσα στην ψυχή μας,
αν η ψυχή μας δεν τους στήνει εμπρός μας."

Η Ομάδα βρήκε από την πρώτη στιγμή μεγάλη ανταπόκριση και αυτή τη στιγμή αριθμεί 3.625 μέλη, απ' όλη την Ελλάδα. Είμαστε ένα ανερχόμενο κοινωνικό φαινόμενο, για να μιλήσουμε με τους όρους του Ινστιτούτου Υπατία. Ίσως ακόμη στην αρχή του, αλλά με μεγάλη δυναμική και ζωντάνια. Θέλει να διαδώσει ιδέες, που συμβάλλουν στην ευαισθητοποίηση των πολιτών γύρω από την ατομική και συλλογική τους ευθύνη, στη διαμόρφωση της κοινής "πραγματικότητας". Είναι πολύ σημαντική η θετική σκέψη, αλλά αν δεν συνοδεύεται από θετικές μορφές δράσης είναι λειψή, και αδύναμη..
Με την παρούσα εκδήλωση  εγκαινιάζεται ένας κύκλος  ανοιχτών διαδραστικών συναντήσεων με σκοπό το θετικό μήνυμα να βγει από τον κυβερνοχώρο και να επεκταθεί στον πραγματικό κόσμο . Είναι πολύ καλός οιωνός ότι η πρώτη εκδήλωση φιλοξενείται σε ένα χώρο που φέρει το όνομα της μεγάλης νεοπλατωνικής φιλοσόφου Υπατίας. Υπάρχουν πολλά σχέδια για δράσεις και εκδηλώσεις που θα απαιτήσουν όμως και τη δική σας ενεργό συμμετοχή και υποστήριξη. Ελπίζω σύντομα να εξευρεθεί ένας χώρος στον οποίο οι συναντήσεις μας θα πραγματοποιούνται σε σταθερή βάση. Όσοι  δεν είσαστε ήδη μέλη του Δικτύου μπορείτε να εγγραφείτε  και να γίνετε μέρος της λύσης. Αν θέλετε να ενημερώνεστε για προσεχείς εκδηλώσεις παρακαλείστε να αφήσετε ονοματεπώνυμο και ηλεκτρονική διεύθυνση. Ήδη έχουν προγραμματιστεί δύο επόμενες  εκδηλώσεις : Μία στο Χαλάνδρι, στην Αρμονική Ζωή (Γρίβα 23), που θα γίνει στις 7 Μαρτίου με θέμα «Πως μετατρέπονται τα προβλήματα σε ευκαιρίες ανάπτυξης» και η άλλη στις 14 Μαρτίου, σε συνεργασία με το Δημοβούλιο Πολιτών, στην Αγία Παρασκευή, στο αμφιθέατρο των μαθημάτων του Λαϊκού Πανεπιστημίου (2^ο Γυμνάσιο Αγ. Παρασκευής, Νεαπόλεως 7 ) με θέμα: «Ψυχική Υγεία και αλληλεγγύη των πολιτών». Προσεχώς θα  οριστεί η ημερομηνία της συνάντησης στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων. Τα θέματα που διαπραγματευόμαστε είναι συναφή, αλλά κάθε φορά θα προσεγγίζονται διαφορετικές πλευρές του ζητήματος.

Ψυχική ισορροπία  και αυτογνωσία σε περίοδο κρίσης

Θα ξεκινήσουμε με την ανάλυση των τριών βασικών εννοιών που συνθέτουν τον τίτλο των  συναντήσεων :

1.Κίση                                   
2.Ψυχική Ισορροπία
3.Αυτογνωσία

Στη συνέχεια θα εξετάσουμε πως τα προβλήματα μπορούν να μεταμορφωθούν σε ευκαιρίες ατομικής και συλλογικής ανάπτυξης και τον ρόλο της αλληλεγγύης στην έξοδο από την κρίση.

Η λέξη Κρίση έχει δύο σημασίες :

  Αφ' ενός αναφέρεται στη μεταβατική περίοδο, την κρίσιμη φάση στην οποία βρίσκεται κάτι.
         Και αφ' ετέρου στην ενέργεια και το αποτέλεσμα του κρίνω, // ασκώ κριτική, διαμορφώνω άποψη // επιδρώ αποφασιστικά πάνω σε κάτι , καθορίζοντας και την τελική του έκβαση

Συνώνυμα : Δίκη, απόφανση, ετυμηγορία, ευθυκρισία

Η κρίση προϋποθέτει διά-κριση, το ξεχώρισμα του χρήσιμου από το άχρηστο ή  επιβλαβές, του σημαντικού από το ασήμαντο, του μη λειτουργικού από το λειτουργικό, της ήρας από το στάρι...
Προϋποθέτει επίσης την σύγκριση. Ο εχθρός του καλού είναι το καλύτερο. Αφού μελετηθούν όλες οι δυνατές λύσεις θα πρέπει να επιλέξουμε την καλύτερη και τη δικαιότερη.
Φυσικά κάθε ορθή κρίση απαιτεί νηφαλιότητα και έλεγχο του θυμικού, που όταν ταράσσεται θολώνει το νου.

Η δίκαιη κρίση χρειάζεται επί πλέον την προσεκτική ενασχόληση, την καλή γνώση των στοιχείων που συγκρίνονται και κριτήρια για την τελική απόφανση. Τα κριτήρια όμως, όπως και τα μέτρα και τα σταθμά είναι συχνά αυθαίρετα... Υπάρχουν πολλοί κοινοί τόποι που πρέπει να επανεξεταστούν και να αναθεωρηθούν και όχι να διαιωνίζονται αδιάκριτα.  Τίθεται λοιπόν ευθέως θέμα αξιών και αρχών.   Τα νέα κριτήρια πρέπει να είναι σαφή, καθαρά, ευκρινή και να προάγουν μια αισθητή βελτίωση τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο.  Συνεπώς η διαδικασία της κρίσης , που πρέπει να είναι και αυτοκριτική, είναι αντίθετη με την αδιαφορία, την εξουσιοδοτημένη άποψη, τη μηχανική επανάληψη και τη μη συμμετοχή. Στην παρούσα ιστορική στιγμή η κρίση σήμερα αφορά το σύνολο της προσωπικής και πολιτικής ζωής και δεν περιορίζεται στην κατ' επίφαση δημοκρατική  εκλογή εκπροσώπων κάθε τέσσερα χρόνια ...;Εκ των πραγμάτων καλούμαστε να κρίνουμε και να δράσουμε! Η ανάπτυξη ενός ανθρώπουδεν είναι άλλο από μια αλληλουχία κρίσεων. Οι κρίσεις όμως αυτές μπορεί να είναι δημιουργικές, να αποτελούν δηλαδή ευκαιρίες για την ανάπτυξη καινούριων ικανοτήτων προσαρμογής και προσωπικής εξέλιξης.
Όταν μιλάμε για την κρίση σήμερα εστιαζόμαστε κυρίως στην αρνητική της πλευρά της. Την βλέπουμε ως απειλή . Μια  βίαιη αλλαγή που αποδομεί την προηγούμενη τάξη πραγμάτων , κλονίζει τις βεβαιότητες, τη νωχελική επανάπαυση και ανοίγει διάπλατα την πόρτα στην ανασφάλεια , το απρόβλεπτο και το άγνωστο. Παρότι  η κρίση είναι και ηθική και πνευματική και πολιτιστική, μας  αγγίζει πρωτίστως η οικονομική πλευρά της με την ανεργία, τη μείωση του εισοδήματος, την απειλή της πτώχευσης . Το χειρότερο απ' όλα είναι η έλλειψη ορατής εξόδου και θετικών σημείων αναφοράς .  Μερικοί δεν αντέχουν τις αλλαγές και καταρρέουν. Κλείνονται στον εαυτό τους και γεμίζουν αρνητικά συναισθήματα : θυμό, φόβο, απελπισία. Το χρόνιο στρες μειώνει τις αντιστάσεις του οργανισμού και οδηγεί σε ψυχοσωματικές διαταραχές, κατάχρηση νόμιμων και παράνομων ουσιών, κατάθλιψη και πράξεις αυτοκαταστροφής. Αυτή είναι αυτή η σκοτεινή πλευρά της κρίσης που προβάλλεται κατά κόρον από μεγάλη μερίδα των ΜΜΕ. Οι κρίσεις ήταν πάντα η αγαπημένη τους τροφή, γιατί ο φόβος και ο κίνδυνος (πραγματικός ή φανταστικός), μαγνητίζουν την προσοχή και συνεπώς είναι εμπορικοί. Παράλληλα ο εκφοβισμός χρησιμοποιείται ευρέως από την εκάστοτε εξουσία ως μέσον καταστολής και συμμόρφωσης .

Αφού η οικονομική κρίση  δεν φαίνεται να αλλάζει στο εγγύς μέλλον , χρειάζεται να βρούμε τρόπους να είμαστε καλά, υγιείς και ισορροπημένοι μέσα σ' αυτή. Χρειάζεται να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας, σκεφτόμενοι αισιόδοξα και αντικαθιστώντας τον αρνητικό τρόπο σκέψης με έναν περισσότερο ρεαλιστικό. Και δεν μιλάμε για θεωρητική ωραιοποίηση μιας κατάστασης, αλλά για ανεύρεση πρακτικών λύσεων. Όταν εστιάζουμε στη λύση πρακτικών προβλημάτων, εντοπίζοντας τις πραγματικές μας ανάγκες και παίρνοντας τα μέτρα μας, αυξάνουμε την αίσθηση ελέγχου.

Αντίθετα, η καταστροφολογία, ο εκ των προτέρων πανικός και η κατασκευή και καλλιέργεια ζοφερών σεναρίων μας αποπροσανατολίζουν από τον εποικοδομητικό σχεδιασμό και τελικά από την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε. Χρειάζεται δηλαδή να επιβάλλουμε τη λογική σκέψη στη συναισθηματική αντίδραση του άγχους και όχι να «αρρωσταίνουμε» εκ των προτέρων για κάτι που δεν είναι βέβαιο ότι θα συμβεί. Ενδεικτική για τις συνέπειες του «εκ των προτέρων πανικού» είναι μια έρευνα που αποκαλύπτει σε αρκετές  περιπτώσεις πιο έντονα συμπτώματα κατάθλιψης σε υπαλλήλους που ζούσαν υπό την απειλή της απόλυσης, παρά σε όσους πραγματικά απολύθηκαν! Σε μεγάλο βαθμό τα αποτελέσματα εξαρτώνται από τις δικές μας προσμονές. Η αυθυποβολή της καταστροφής οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην επαλήθευση της προφητείας. Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί ευρέως το περίφημο «πείραμα του Μόντρεαλ» και της εφαρμογής του από κέντρα εξουσίας πάνω σε μεγάλους πληθυσμούς. Από την έρευνα που έκανα δεν μπόρεσα να εξακριβώσω την αληθινή υπόσταση αυτού του πειράματος αλλά το βέβαιο είναι πως η δύναμη της σκέψης και της φαντασίας είναι τεράστια και αυτό το γνωρίζουν καλά όσοι διαχειρίζονται τα ΜΜΕ και ελέγχουν την κοινή γνώμη. Ο φόβος ως γνωστόν  παραλύει τη θέληση και οδηγεί στην υποταγή και τη μοιρολατρία. Θυμηθείτε το 1984 του Όργουελ με τους φανταστικούς εχθρούς που είχε επινοήσει το ολοκληρωτικό κράτος για να ελέγχει τους πολίτες. Αυτό δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα αφού καλλιεργείται συστηματικά  ένα καθεστώς φόβου: η νόσος των τρελών αγελάδων, η «Γρίπη των Χοίρων», των πτηνών, το AIDS, η μόλυνση,  ο πυρηνικός κίνδυνος, οι προφητείες των Μάγιας για την καταστροφή του κόσμου (στο τέλος του 2012)  και άλλα πολλά.  Δεν πρέπει να αφήσουμε τον φόβο να μας κάνει αγέλη.   Σ' αυτόν τον ακήρυχτο ψυχολογικό πόλεμο μπορούμε να αντιτάξουμε τα ίδια όπλα.  Καθαρή και θετική σκέψη, υψηλό φρόνημα, αισιόδοξο οραματισμό , εκπομπή φωτεινών μηνυμάτων και έμπρακτη αλληλεγγύη .

Υπάρχει ωστόσο και η φωτεινή πλευρά της κρίσης που συχνά περνάει απαρατήρητη

Το κινέζικο ιδεόγραμμα της κρίσης (q:) αναλύεται σαν κίνδυνος (q- wei) και ευκαιρία (:-ji). Συνεπώς , όπως λέει και ο Στωικός φιλόσοφος Επίκτητος δεν είναι τα ίδια τα πράγματα (η κρίση εν προκειμένω) που μας ταράζουν,  αλλά το πώς εμείς τα  ερμηνεύουμε. Ουδέν κακόν αμιγές καλού έλεγαν οι πρόγονοί μας.  Σοφία είναι να αποδεχόμαστε με γαλήνη τα  πράγματα που δεν μπορούμε ν' αλλάξουμε να έχουμε τη δύναμη να αλλάξουμε αυτά που μπορούμε και να γνωρίζουμε τη διαφορά . Όταν δεν μπορούμε  λοιπόν να αλλάξουμε  τον άνεμο γυρίζουμε  κατάλληλα το πανί μας και εκμεταλλευόμαστε την προωθητική του δύναμη!
Πολλοί αυτή την περίοδο, υπό την πίεση των συνθηκών, ξύπνησαν από τον λήθαργο των βεβαιοτήτων και μας ανεμελιάς, ξεπέρασαν την μοιρολατρία και οι λιγότερο φοβικοί πήραν ήδη ή παίρνουν το ρίσκο μας κινητοποίησης και μας αναζήτησης λύσεων. Στα χρόνια της ναρκισσιστικής ευμάρειας κλείσαμε τα μάτια μας μπροστά σε πολλά κακώς κείμενα , που τώρα ανακαλύπτουμε έκπληκτοι!  Στερηθήκαμε τα σημαντικά για να κυνηγήσουμε τα περιττά.  Αυτοπαγιδευτήκαμε  σε μια κατάσταση υλικού ευτυχισμού. Μεταφέραμε το κέντρο βάρος της ζωής μας από την ουσία στην περιουσία.  H οργή,  λέει ο Στέλιος Ράμφος, δείχνει ένα μεγάλο κενό. Το κενό προκαλείται από την αδυναμία της αποδοχής του εαυτού χωρίς την υλική στήριξη. Υπήρξαν  στην ιστορία μας και εποχές πολύ πιο δύσκολες, όπως η πείνα του 1942 -43. Εκεί, επειδή υπήρχε ένας στόχος, η αντίσταση στον  κατακτητή , τα πράγματα , παρά τις ακραίες συνθήκες, ήταν ψυχολογικά πολύ καλύτερα. Υπήρχε ενθουσιασμός, ηρωισμός, ελπίδα, πίστη.  Η κρίση αποκάλυψε το τεράστιο υπαρξιακό κενό και την πτώχευση των αξιών που επωάσθηκε την περίοδο των παχιών αγελάδων.  Δεν πενθούμε μόνο για τις υλικές ζημίες αλλά και για την απώλεια του υλικού εαυτού μας.

Και πώς άλλωστε να μην πληγεί η αυτοεκτίμηση και η αυτοπεποίθησή  μας , όταν έχουμε γαλουχηθεί σε μια κοινωνία με κύριο motto το «καταναλώνω άρα υπάρχω»; Τα νέα οικονομικά δεδομένα οδηγούν στην κατάρρευση ενός ολόκληρου συστήματος, με το οποίο μπορούσαμε  μέχρι τώρα να διαχειριστούμε  τα αρνητικά μας συναισθήματα , μέσω του καταναλωτισμού.  Τώρα που η δυνατότητα του «shopping therapy» περιορίζεται σημαντικά, καλούμαστε περισσότερο επιτακτικά να έρθουμε αντιμέτωποι με την εσωτερική μας πραγματικότητα‡ έργο δύσκολο και πολλές φορές επώδυνο, καθώς έχουμε μάθει να αυτοπροσδιοριζόμαστε , με βάση το «τι έχουμε» και όχι το «τι είμαστε».
 Η κρίση μας αναγκάζει βίαια να βγούμε από τον  ατομικισμό και να αναζητήσουμε τον συνάνθρωπο, να κάνουμε αυτοκριτική και να επαναπροσδιορίσουμε τις αξίες μας... Ο κίνδυνος ενώνει τους ανθρώπους, τους δραστηριοποιεί και τους εμπνέει. Ξαναβάζει σε λειτουργία τη σκέψη και φέρνει στην επιφάνεια την ξεχασμένη αλληλεγγύη. Έχουμε μοναδική ευκαιρία να εγκαταλείψουμε τη νοοτροπία  του απάνθρωπου ανταγωνισμού με εκείνη της συντροφικότητας και της συνεργασίας. Μόνοι τους οι πολίτες προσπαθούν από κάτι να πιαστούν, οι ίδιοι να δημιουργήσουν ένα όραμα, να υπερβούν την κακή μοίρα της χώρας.  Είτε διαισθητικά, είτε από ανάγκη, αντιδρούν, δίνουν σήματα απελευθέρωσης, κινητοποίησης και ενεργοποίησης. Θα έχετε προσέξει ότι πολλοί νέοι  αντί να παγώνουν από την αγωνία του μέλλοντος, κάνουν θέατρο, μουσική, γράφουν βιβλία, συμμετέχουν σε εθελοντικές ομάδες ...;  Έχουμε αντιληφθεί ότι δεν μπορούμε πλέον να  παραδίδουμε εν λευκώ τη ζωή μας  στους επαγγελματίες πολιτικούς, τους απρόσωπους τεχνοκράτες και τα διεθνή κέντρα εξουσίας. Ο δημόσιος διάλογος ξαναζωντανεύει. Μέσα απ' τις ζωηρές συζητήσεις και τις αναζητήσεις λύσεων, γινόμαστε  ερασιτέχνες οικονομολόγοι, αναλυτές, σχολιαστές, δημοσιογράφοι και φιλόσοφοι. Από θεατές γινόμαστε ενεργοί πολίτες που αγανακτούν, κρίνουν και αμφισβητούν. Είναι αυτά σημάδια ενθαρρυντικά, αποτέλεσμα αυτοσυνειδησίας και όχι πολιτικών ή άλλων παρεμβάσεων.

Το επόμενο και δυσκολότερο βήμα  είναι να υπερβούμε την στείρα αγανάκτηση, να συλλάβουμε  και να κυοφορήσουμε το νέο που θα αντικαταστήσει το σαθρό και δυσλειτουργικό του παρελθόντος, χωρίς όμως να επαναλάβουμε τα ίδια λάθη!  Θα ήταν μεγάλο ατόπημα , με την πρώτη ανάκαμψη της οικονομίας, να τα μπαλώσουμε πρόχειρα και να επιδιώξουμε απλά την παλινόρθωση της προηγούμενης προβληματικής ισορροπίας. Η  κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τα ίδια τα αίτια και με τα ίδια πρόσωπα που το γέννησαν, με νέες αποκρατικοποιήσεις, περιορισμό μισθών, συντάξεων και δαπανών για την παιδεία και την υγεία. Η επιστροφή στη γεωργία και την κτηνοτροφία με σύγχρονη οικολογική τεχνολογία , οι τράπεζες χρόνου και τα ανταλλακτικά δίκτυα αποτελούν αισιόδοξες εναλλακτικές λύσεις  που μπορούν να βοηθήσουν τις τοπικές κοινωνίες να αναπνεύσουν, να ζήσουν και να αναπτυχθούν μέσα σε δύσκολες οικονομικά εποχές. Ήδη υπάρχουν 26   τοπικά δίκτυα ανταλλαγών που αναπτύχθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια σε όλη την Ελλάδα . Η συμμετοχή σ' αυτά είναι ένας τρόπος να ζεις και να εργάζεσαι χωρίς χρήματα.

 Στο δημοφιλές βιβλίο «Το δόγμα του Σοκ» η Καναδή συγγραφέας Ναόμι Κλαϊν  υποστηρίζει ότι ο Καπιταλισμός πάει χέρι-χέρι με την απολυταρχία και τη βαρβαρότητα και ότι δικτάτορες και άλλες μοχθηρές πολιτικές φυσιογνωμίες επωφελούνται από τα "Σοκ" - καταστροφές δηλαδή, φυσικές ή κατασκευασμένες - για να αυξήσουν την εξουσία τους και να εφαρμόσουν αντιδημοφιλείς μεταρρυθμίσεις προς την κατεύθυνση της ελεύθερης αγοράς. Ως κύριο στοιχείο απόδειξης της θέσης της χρησιμοποιεί ένα απόσπασμα του Μίλτον Φρήντμαν, προφήτη του αχαλίνωτου φιλελευθερισμού, που λέει τα εξής:
"Μόνο μια κρίση - πραγματική ή εικονική- παράγει πραγματική αλλαγή. Όταν η κρίση ξεδιπλώνεται, οι ενέργειες που αναλαμβάνονται εξαρτώνται από τις υποκείμενες ιδέες. Θεωρώ πως αυτός είναι ο βασικός μας σκοπός: Να παράγουμε εναλλακτικές  πολιτικές, να τις διατηρήσουμε ζωντανές και διαθέσιμες μέχρι το πολιτικά αδύνατο να γίνει πολιτικά αναπόφευκτο".
Αυτή η ίδια σκέψη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μπούμερανγκ!
Μια κρίση μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για να σκλαβωθούν  είτε για να απελευθερωθούν οι κοινωνίες. Είναι σημαντικό λοιπόν να παράγουμε εναλλακτικές πολιτικές, που να διασφαλίζουν τα ατομικά δικαιώματα και την αυτοδιαχείριση των λαών. Η λέξη «ανάπτυξη» δεν πρέπει να σημαίνει αποκλειστικά παραγωγή και διανομή υλικών αγαθών με την μεγιστοποίηση του χρηματικού κέρδους, αλλά κυρίως ανάπτυξη των ανθρώπινων όντων.

Όπως υποστηρίζει ο Νοάμ Τσόμσκι : «Σκοπός μιας δημοκρατικής κοινωνίας δεν είναι η παραγωγή αγαθών, αλλά η δημιουργία ελεύθερων ανθρώπινων υπάρξεων».

Η Χάνα  Άρεντ υπογραμμίζει : << ο μέγιστος κίνδυνος του σημερινού κόσμου είναι η ματαίωση της ικανότητας του πράττειν>>. Το ζήτημα είναι να εξελίξουμε μια εξέγερση από τον χαρακτήρα της διαμαρτυρίας σε εκείνο της πρότασης! Οι νέες συμμαχίες, που περιλαμβάνουν ήδη εκατοντάδες ομάδων, δικτύων και οργανώσεων, έχουν σαν κοινό παρανομαστή την καταδίκη της αυθαιρεσίας των εξουσιών, της γραφειοκρατίας και της βίας και την προώθηση της αλληλεγγύης και της συμμετοχικής δημοκρατίας. Οι νέοι φορείς δεν θα αργήσουν να εκφράσουν την πλειοψηφία των πολιτών , που σήμερα, εντελώς απογοητευμένη και αλλοτριωμένη, αδιαφορεί και δεν παίρνει μέρος στις δημοκρατικές διαδικασίες. Μ' αυτόν τον τρόπο θα αποτραπεί και ο ορατός κίνδυνος εκμετάλλευσης της υποβόσκουσας αποστροφής στο πολιτικό σύστημα εκ μέρους εξτρεμιστικών ρευμάτων, που παρουσιάζονται ως υπερασπιστές του απλού απελπισμένου ανθρώπου και εκφραστές της λαϊκίστικης  ιδεολογίας της ριζικής άρνησης.

Για να βγούμε από την κρίση και να εφεύρουμε το νέο απαιτείται λοιπόν ένα εναλλακτικό όραμα. Για την επινόηση αλλά να υλοποίηση ενός  οράματος απαιτούνται   ψυχική ισορροπία και Αυτογνωσία.

ΨΥΧΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ  ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ

Ο όρος «ψυχική ισορροπία» είναι συνώνυμος με την ψυχική υγεία. Σαν μέτρο αναφοράς εκλαμβάνεται ο στατιστικά «μέσος άνθρωπος». Κατά συνέπεια ο υπερβαίνον τον μέσο όρο κατατάσσεται αυτόματα στους «υπεφυσικούς», ο δε υπολειπόμενος στους υπολειτουργικούς ή «παθολογικούς». Σύμφωνα μ' αυτόν τον ορισμό θεωρούμε «φυσιολογική» την νευρωτική κατάσταση του σύγχρονου ανθρώπου με το έντονο στρες, τις ελαφριές φοβίες του, τη δυσθυμία , τους ελεγχόμενους ψυχαναγκασμούς και τις σωματοποιήσεις  του.
Αντίθετα κατατάσσουμε στους ψυχοπαθολογικούς όσους δεν μπορούν εμφανώς να συμμετάσχουν στον ανταγωνισμό και την παραγωγική διαδικασία. Όσους ξεφεύγουν από την κοινώς αποδεκτή συμπεριφορά και τις υποχρεώσεις.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, αν μας επισκεπτόταν ένας εξωγήινος και μας μελετούσε τι συμπεράσματα θα έβγαζε για την ψυχική μας κατάσταση;  Πως θα χαρακτήριζε μια ανθρωπότητα συνεχώς σε πόλεμο,  που ξοδεύει το μεγαλύτερο μέρος των πόρων σε εξοπλισμούς, που αφήνει να πεθαίνουν άνθρωποι από την πείνα, που καταστρέφει το περιβάλλον και θέτει σε κίνδυνο την ίδια την επιβίωση του πλανήτη, που στο όνομα του αχαλίνωτου κέρδους ολόκληροι λαοί οδηγούνται στην φτώχια και την εξαθλίωση ; Η λίστα με ακρότητες, φανατισμούς και φρικαλεότητες είναι ατέρμονη.

Ας επανέλθουμε όμως στα δικά μας. Σε εποχή κρίσης τα συνηθισμένα ενοχλήματα του καθημερινού ανθρώπου διογκώνονται  και παράγουν δυσλειτουργία. Έτσι η θλίψη γίνεται κατάθλιψη με συχνό αυτοκτονικό ιδεασμό, το άγχος κρίσεις πανικού με έντονα σωματικά συμπτώματα, ο φόβος φοβίες και οι περιστασιακές εμμονές μετατρέπονται σε επώδυνες ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές.
Στην αρχή το παλεύει κανείς και προσπαθεί να αποκτήσει την ισορροπία του με διάφορους ευφάνταστους τρόπους. Όταν τα συμπτώματα γίνουν δυσβάσταχτα και εφόσον  ξεπεράσει τις αναστολές και τις προκαταλήψεις του, αρχίζει να ζητάει τη βοήθεια του ειδικού. Συνήθως ξεκινάει με μια επίσκεψη σε παθολόγο, ψυχολόγο  και ίσως τελικά σε ψυχίατρο...
Τα φάρμακα ανακουφίζουν προσωρινά τα συμπτώματα  τα οποία αναζωπυρώνονται κατά κανόνα με τη διακοπή της αγωγής.   Αν κάποιος αποφασίσει να μπει σε μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία τότε μπορεί να κάνει κάποιες βαθιές και ουσιαστικές αλλαγές στη ζωή του. Ο ψυχολόγος δεν μπορεί να μας δώσει τη λύση αλλά μπορεί να μας βοηθήσει να χειριζόμαστε τις καταστάσεις και τα προβλήματα που μας απασχολούν ώστε να γίνουμε περισσότερο λειτουργικοί.  Αν τα συμπτώματα στάθηκαν η αφορμή να ξεκινήσει απρόθυμα τη διαδικασία της ενδοσκόπησης, στην πορεία ανακαλύπτει ότι του προσφέρεται μια μοναδική ευκαιρία στοχασμού πάνω στη ζωή του και ενδεχομένως διόρθωσης της πορείας που ακολουθούσε. Στις πιο ελαφριές περιπτώσεις αυτή η ενδοσκόπηση μπορεί να γίνει από το ίδιο το άτομο. Κοιτάζοντας προσεκτικά μέσα του μπορεί να ανακαλύψει τις αντιφάσεις και τις συγκρούσεις. Μπορεί να αναθεωρήσει την κλίμακα των αξιών του, να επαναξιολογήσει ποιότητες που είχε λησμονήσει, να θέσει ανώτερους στόχους. Ο δρόμος της αυτογνωσίας όμως, δεν είναι εύκολος. Στην πορεία μας θα συναντήσουμε πολλά εμπόδια  με σημαντικότερα το φόβο της αλλαγής και τον φόβο του αγνώστου. Ένα μέρος μας θυσιάζει την ελευθερία για τη σιγουριά της φυλακής του... Τώρα που η φυλακή της σιγουριάς καταρρέει δίνεται μοναδική ευκαιρία να τολμήσουμε την έξοδο. 

Τις τελευταίες δεκαετίες βρίσκεται σε εξέλιξη στη Δύση η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης συστηματικής και εμπειρικά δομημένης γενικής ψυχολογίας, που περιλαμβάνει τα βάθη, αλλά και τα ύψη της ανθρώπινης φύσης. Το ανθρωπιστικό πρότυπο της ψυχικής υγείας δεν είναι πια ο μέσος, νευρωτικά προσαρμοσμένος άνθρωπος, αλλά ο ολοκληρωμένος, αυτοπραγματωμένος ή εξατομικευμένος άνθρωπος. Αυτό το είδος του ανθρώπου έχει ενεργοποιήσει και αναπτύξει όλες τις πλευρές του σε μέγιστο βαθμό ( συμπεριλαμβανομένης και της πνευματικής του διάστασης) και έχει εναρμονιστεί με το σύμπαν.  Σαν "τρίτη δύναμη" στη σύγχρονη ψυχολογία (ιστορικά μετά την ψυχανάλυση και τον συμπεριφορισμό) ενδιαφέρεται για θέματα που έχουν περιορισμένη θέση στις υπάρχουσες θεωρίες και συστήματα, π.χ. αγάπη, δημιουργικότητα, ύπαρξη, γίγνεσθαι, παιχνίδι, αυθορμητισμός, αυτονομία, υπευθυνότητα, νόημα, δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, υπερβατική εμπειρία, έκσταση, αυτοπραγμάτωση και άλλα σχετικά θέματα.
Ο Μaslowδιακρίνει τρεις τομείς ή επίπεδα σ' αυτή τη Γενική Ψυχολογία :

α) Τηνψυχολογία «Ε», που αναφέρεται στην ψυχολογία των ελλείψεων και των παθολογικών καταστάσεων.

 

β) Την ψυχολογία «Γ» ( του γίγνεσθαι), που ασχολείται με την πορεία της ανάπτυξης των δυνατοτήτων του ατόμου, προς το τρίτο επίπεδο.

 

γ) Την ψυχολογία «Υ» ( της ύπαρξης), που μελετά τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά των αυτοπραγματωμένων ανθρώπων που εκλαμβάνονται ως το ιδανικό ψυχικό πρότυπο.

 

Κατ' ουσία η ψυχολογία «Υ» είναι διαπροσωπική και Υπερπροσωπική καθ' όσον ο ολοκληρωμένος άνθρωπος έχει διευρύνει τα όρια της ατομικής του συνείδησης , ώστε να ταυτίζεται με τον Όλον. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται « Κοσμική Συνείδηση» ή « Υπέρτατη Ταύτιση», και τον συνδέει με ένα κόσμο που βρίσκεται πέρα από τον συμβατικό χωρόχρονο.Η υπερπροσωπική ψυχολογία επιβεβαίωσε πως χωρίς το διατομικό και το υπερβατικό γινόμαστε άρρωστοι, βίαιοι, μηδενιστές και απαθείς. Ο άνθρωπος χρειάζεται κάτι "μεγαλύτερο από τον ίδιο" για να νοιώθει δέος απέναντί του και να του αφοσιώνεται με μια καινούργια νατουραλιστική, εμπειρική και όχι αναγκαστικά θρησκευτική έννοια, όπως περιέγραψαν περίφημα o H.Thoreau, o W.Whitman, o William James και ο John Dewey.

 

Η ψυχαναλυτική θεωρία και ο συμπεριφορισμός ανήκουν στο πρώτο βασικό επίπεδο της Γενικής Ψυχολογίας. Σύμφωνα με τον Φρόϋντ υπάρχει ψυχολογικός ντετερμινισμός ή εσωτερική αιτιοκρατία. Κάθε συμπεριφορά, δηλαδή, υπακούει σε ορισμένα εσωτερικά αίτια (ένστικτα, ενορμήσεις), τα οποία "έλκουν" το άτομο σε δράση. Το συμπεριφοριστικό μοντέλο υποστηρίζει την εξωτερική αιτιοκρατία, δηλαδή ότι εξωτερικές ή περιβαλλοντικές δυνάμεις (ερεθίσματα) "ωθούν" την ανθρώπινη συμπεριφορά. Είναι προφανές, με βάση αυτές τις απόψεις πως το άτομο πάρα πολύ λίγα θα μπορούσε να κάνει για να ελέγξει την συμπεριφορά του, μια και το σενάριο γράφεται, διαμορφώνεται ή κατευθύνεται μηχανιστικά από άλογες εσωτερικές και τυχαίες εξωτερικές δυνάμεις.

Αντίθετη απέναντι σ' αυτές τις απαισιόδοξες θεωρίες στέκεται η ανθρωπιστική ψυχολογία που αντλεί ένα σημαντικό μέρος της φιλοσοφίας της από τον υπαρξισμό.  Η υπαρξιακή ψυχολογία δεν δέχεται την εφαρμογή της αρχής της αιτιότητας, που χρησιμοποιείται στις φυσικές επιστήμες, στην ψυχολογία. Επίσης απορρίπτει τον θετικισμό, τον ντετερμινισμό και τον υλισμό. Θεωρεί ότι η ψυχολογία δεν μοιάζει με τις άλλες επιστήμες και γι' αυτό χρειάζεται να εφαρμόζει την δική της μέθοδο, που είναι η φαινομενολογική ανάλυση και να στηρίζεται στις δικές της αρχές, όπως είναι : η ύπαρξη μέσα στον κόσμο, η ελευθερία, η υπευθυνότητα, η αυτοϋπέρβαση και άλλες που προέρχονται από την οντολογία του Heidegger. Στο σύνολό τους, οι περισσότερες φιλοσοφίες και θρησκείες, ανατολικές ή δυτικές, έχουν διχοτομήσει τον άνθρωπο, διδάσκοντας ότι ο καλύτερος τρόπος για να γίνει κανείς "ανώτερος" είναι να αποποιηθεί και να κατανικήσει το "κατώτερο". O ανθρωπιστικός υπαρξισμός αντιτάσσεται στον δυϊσμό του υποκειμένου (νους) και του αντικειμένου (σώμα, περιβάλλον), υποστηρίζοντας την ενότητα του ατόμου-μέσα-στον κόσμο. Οι άνθρωποι υπάρχουν, είναι μέσα στον κόσμο, αλλά παράλληλα επιθυμούν και μπορούν να υπερβούν τον κόσμο! Αυτό κατά τον Binswanger δεν σημαίνει να ελπίζουν παθητικά σε κάποιο εξωγήινο παράδεισο, αλλά να ξεπεράσουν εδώ και τώρα τα ίδια τους τα συνειδησιακά φράγματα. Και εδώ ακριβώς υπεισέρχεται η έννοια της υπευθυνότητας του ανθρώπου που συμβαδίζει με την ελευθερία του. Ο άνθρωπος χαρακτηρίζεται από μια ενεργητική και όχι παθητική στάση απέναντι στη ζωή, που είναι μια συνεχής σειρά αποφάσεων, μέσα από τις οποίες αυτοκαθορίζεται. O Σαρτρ και άλλοι μιλούν για τον "εαυτό σαν έργο". Επιλέγει αδιάκοπα μεταξύ του να προχωρήσει μπροστά προς το άγνωστο ή να πάει προς τα πίσω, προς τη γνωστή ρουτίνα και το εύκολα προβλεπόμενο παρελθόν. Εάν επιλέξει το status quo θα βιώσει την υπαρξιακή ενοχή (αίσθημα χαμένων ευκαιριών) και θα ζήσει μια ζωή μη αυθεντική. Ένας μη πραγματωμένος άνθρωπος βρίσκεται, λίγο πολύ, σε εξαρτημένη θέση και προσπαθεί να εξασφαλίσει την απαραίτητη ενέργεια για την επιβίωσή του μέσα από ένα σκληρό αγώνα για δύναμη και εξουσία. Ο E.Fromm υποστηρίζει ότι το κάθε άτομο στην προσπάθειά του να προσαρμοστεί μέσα στην κοινωνία υιοθετεί ένα κοινωνικό τύπο, πιστεύοντας ότι έτσι θα δώσει λύση στο πρόβλημα της μοναξιάς του και θα του εξοικονομήσει την απαιτούμενη ενέργεια. Αυτό οδηγεί συνήθως στις διάφορες μορφές του μη παραγωγικού κοινωνικού τύπου που είναι ο υποτακτικός, ο εκμεταλλευτής, ο σαδιστής, ο μαζοχιστής και ο αυτόματος τύπος. Αναγκαστικά, ο άνθρωπος αυτός που παρακινείται από τις ελλείψεις του, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι κυβερνάει τον εαυτό του ή ότι ελέγχει τη μοίρα του. Είναι έρμαιο στην κριτική και την επιδοκιμασία των άλλων. Πρέπει να συμμορφωθεί με τις επιθυμίες, τους κανόνες και τις ιδιοτροπίες τους, από φόβο μήπως υπονομεύσει τις πηγές του. Αυτό το είδος γεμάτης άγχους εξάρτησης γεννά επίσης εχθρότητα, που μειώνει ακόμα περισσότερο την ελευθερία.

Υγιής κοινωνικός τύπος είναι μόνο αυτός της παραγωγικής αγάπης, που εκφράζεται από το Αυτοπραγματωμένο άτομο. Όσο ένας άνθρωπος πλησιάζει προς την ιδανική αυτή κατάσταση, τόσο γίνεται λιγότερο εξαρτημένος και περισσότερο αυτόνομος και αυτοκατευθυνόμενος. Οι καθοριστικοί παράγοντες που τον κυβερνούν είναι τώρα πρωταρχικά εσωτερικοί, μάλλον, παρά κοινωνικοί και συνδέονται με την ανάπτυξη της συνειδητότητας. Είναι οι νόμοι της δικής του βαθύτερης φύσης, οι ικανότητές και τα ταλέντα του, οι δημιουργικές του τάσεις, η ανάγκη να γνωρίσει τον εαυτό του, να ολοκληρώσει το δυναμικό του και να επιτελέσει την αποστολή του, που είναι υπηρεσία και ακτινοβολία. Εφ' όσον εξαρτάται λιγότερο από τους άλλους ανθρώπους, παρουσιάζει και λιγότερη απογοήτευση, λιγότερο άγχος και λιγότερη επιθετικότητα. Χρειάζεται λιγότερο τον έπαινο και την στοργή τους. Αυτονομία ή σχετική ανεξαρτησία από το περιβάλλον σημαίνει επίσης σχετική ανεξαρτησία από τις αντίξοες συνθήκες, όπως η κακοτυχία, τα χτυπήματα της μοίρας και η στέρηση. Οποιοδήποτε πρόβλημα αντιμετωπίζει ο προσωπικός εαυτός, ο βαθύτερος τα υπερβαίνει και παραμένει ανέγγιχτος, όπως ο βυθός του ωκεανού, όταν η επιφάνεια μαστίζεται από αφρισμένα κύματα. Τον γαλήνιο υπερπροσωπικό μάρτυρα, που βρίσκεται στο "μάτι του κυκλώνα", τον ανακαλύπττει στην υπέρβαση της ταύτισης με όλα τα αντικείμενα: φυσικά, νοητικά ή συναισθηματικά. Κάνει ότι και οποιοσδήποτε καθρέφτης, ο οποίος αντανακλά τέλεια και αμερόληπτα οτιδήποτε περάσει από μπροστά του, χωρίς να κατακρατά τίποτε.
Από τη στιγμή που κατακτήσει κανείς αυτή την κατάσταση διαλύεται κάθε εσωτερική αναταραχή, "λύεται πας της ψυχής χειμών", κατά τον Επίκουρο, που στην επιστολή του προς Μενοικέα συνεχίζει : << Αληθινά αισθανόμαστε (πιεστική) την ανάγκη για ηδονή, όταν υποφέρουμε από την έλλειψη αυτής της πληρότητας. Η τύχη για τον σοφό δεν είναι μια θεότης, όπως για τις μάζες και δεν δίνει καλό ή κακό καθοριστικό για την μακάρια ζωή. Γι' αυτό είναι προτιμότερο να είσαι άτυχος, αλλά σοφός (ευλογίστως ατυχείν), παρά τυχερός και ανόητος (αλογίστως ευτυχείν). Ο άνθρωπος που έχει κατακτήσει την αταραξία ζει σαν Θεός μεταξύ των ανθρώπων>>.

Ο υγιής αυτός τύπος δεν ανταποκρίνεται ασφαλώς στις συμβατικές  νευρωσικές απαιτήσεις της κοινωνίας του, που συχνά τον αντιμετωπίζει με καχυποψία αν όχι με καθαρή εχθρότητα, καθ' ότι όχι μόνο δεν εντάσσεται στο γενικό πλαίσιο, αλλά της καθρεπτίζει όλες τις αντιφάσεις και τα κακώς κείμενα. Αυτή η αποδέσμευση από τον κόσμο και τις πιέσεις του δε σημαίνει ασφαλώς έλλειψη επαφής μ' αυτόν. Αντίθετα μάλιστα! Στον έκτο τόμο της Πολιτείας ο Πλάτων λέει : << Σ' εκείνους που "εκ τινος θείας επιπνοίας" , "θεία τινι τύχη" πέτυχαν να φτάσουν στην είσοδο του σπηλαίου, δεν θα επιτρέψουμε να μείνουν εκεί και να μην επιστρέψουν πίσω στους δυστυχείς φυλακισμένους που δέσμιοι ζουν μέσα στο σκότος της πλάνης >>.

 Όταν ένα άτομο παρακινείται από τις ελλείψεις, η εξάρτηση από τους άλλους χρωματίζει έντονα και περιορίζει την ελευθερία των διαπροσωπικών σχέσεων. Το να βλέπει κανείς τους ανθρώπους πρωταρχικά σαν " ικανοποιητές των αναγκών" του ή σαν πηγές παροχής απόλαυσης, είναι μια επικίνδυνη αφαίρεση. Τα στοιχεία που δεν συνδέονται με τις ανάγκες του, είτε παραβλέπονται, είτε θεωρούνται βαρετά, εκνευριστικά, απειλητικά. Η αντικειμενική, ολιστική αντίληψη της μοναδικότητας ενός ανθρώπου καθίσταται δυνατή, μόνο όταν δεν απαιτούμε τίποτα από αυτόν, μόνο όταν δεν τον χρειαζόμαστε πιεστικά. Η απτή, αισθητική αντίληψη-απόλαυση, ολόκληρης της ανθρώπινης ύπαρξης, είναι πολύ περισσότερο εφικτή για εκείνους που αυτοπραγματώνονται (ή σε στιγμές αυτοπραγμάτωσης). Η επιδοκιμασία, ο θαυμασμός και η αγάπη βασίζονται τότε στα εγγενή χαρακτηριστικά του άλλου και όχι στην χρησιμότητά του. Αυτό το είδος αγάπης ονομάζεται <<αγάπη χωρίς ανάγκες>>.

Η ανάγκη για αγάπη, όπως την έχουν μελετήσει διάφοροι ερευνητές (Bowlby, Spitz, Levy) είναι συχνά μια "ασθένεια έλλειψης", μια ακόρεστη δίψα προσοχής, επιβεβαίωσης, ελέγχου και ασφάλειας. Το υγιές ολοκληρωμένο άτομο, μη έχοντας αυτές τις ελλείψεις να αναπληρώσει, δε χρειάζεται να δέχεται αγάπη παρά μόνο σε σταθερές μικρές δόσεις συντήρησης και μπορεί ακόμα και να κάνει χωρίς αυτές για μεγάλο χρονικό διάστημα. Κλινικές μελέτες υγιών ανθρώπων δείχνουν ότι παρόλο που χρειάζονται λιγότερο να παίρνουν αγάπη, είναι περισσότερο ικανοί να δίνουν αγάπη. Κατ' αυτή την έννοια είναι άνθρωποι γεμάτοι αγάπη, που ακτινοβολούν φυσικά και με ανιδιοτέλεια γύρω τους.

Σύμφωνα με την ανθρωπιστική θεώρηση, η ανθρώπινη φύση δεν είναι διόλου τόσο κακή, όσο έχει θεωρηθεί. Η καταστροφικότητα, ο σαδισμός, η σκληρότητα, η κακία κ.λ.π., δεν είναι εγγενείς ιδιότητες, αλλά μάλλον βίαιες αντιδράσεις ενάντια στη ματαίωση όχι μόνο των βασικών, αλλά και των γνήσια ανθρώπινων αναγκών, που πηγάζουν από την ιδιαιτερότητα της φύσης του : ανάγκη ενότητας με τα άλλα όντα, ανάγκη δημιουργίας, νοήματος, αυτοπραγμάτωσης, υπέρβασης.. Ο υπερπροσωπικός πυρήνας αυτής της Φύσης διέπεται από σοφία και αν του επιτρέψουμε να καθοδηγήσει τη ζωή μας, θα γίνουμε υγιείς, δημιουργικοί και ευτυχισμένοι. Αν η θεμελιώδης αυτή αρχή δεν γίνει αποδεκτή ή καταπιεστεί, τότε το άτομο, αργά ή γρήγορα, θα αρρωστήσει. Αυτή η βαθύτερη φύση δεν είναι τόσο πιεστική όσο τα ένστικτα. Είναι διακριτική και ντελικάτη και σκεπάζεται εύκολα από τη συνήθεια, την κοινωνική πίεση και τις εσφαλμένες τάσεις απέναντί της. Αν και φαινομενικά αδύναμη, δεν εξαφανίζεται τελείως ούτε στο διαταραγμένο άτομο. Έστω και αν την αρνείται κάποιος, εκείνη επιμένει υπόγεια, πιέζοντας μέχρι να πραγματωθεί.

Η μελέτη Ολοκληρωμένων ατόμων μπορεί να μας διδάξει πολλά για τα σφάλματά μας, για τα σημεία στα οποία υστερούμε, για τις σωστές κατευθύνσεις προς τις οποίες πρέπει να αναπτυχθούμε.

Πριν ακόμη αρχίσει το κύριο έργο της ανάπτυξης και για να υπάρξουν βαθιά, γερά θεμέλια στο οικοδόμημα, πρέπει να προηγηθεί η φάση της μεταστροφής, κατά την οποία το άτομο επαναπροσδιορίζει την πορεία του, κάνοντας στροφή 180 μοιρών. Από τη στάση του έχειν ( και καταναλώνειν), σ'εκείνη του Είναι, όπως λέει ο Fromm. Αυτή η νέα κατεύθυνση προσφέρει ένα αυθεντικό νόημα σκοπό στη ζωή του ανθρώπου, οργανώνει τις ψυχικές του δυνάμεις και οδηγεί το άτομο έξω από το υπαρξιακό κενό και την επαναληπτική μηχανικότητα.

 

Συνοψίζοντας : Η παρούσα κρίση μπορεί να βιωθεί παθητικά σαν καταστροφή ή να ειδωθεί ως μια ευκαιρία επαναπροσδιορισμού τόσο ατομικού όσο και κοινωνικού. Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη ιστορική καμπή. Από τις αποφάσεις που θα πάρουμε και από τη στάση που θα κρατήσουμε θα εξαρτηθεί το μέλλον μας και το μέλλον των επόμενων γενεών. Έχουμε τη δυνατότητα να αποτινάξουμε από πάνω μας όλα τα λάθη του παρελθόντος και να κάνουμε μια νέα αρχή, βασισμένη σε υγιείς βάσεις.  Η πνευματική μας κληρονομιά  μας εφοδιάζει με  όλη τη σοφία που χρειαζόμαστε, αρκεί να κάνουμε τον κόπο να τη βγάλουμε από τις σκονισμένες βιβλιοθήκες και να την κάνουμε  πυξίδα καθημερινής πλοήγησης. Δεν είναι ζήτημα αισιοδοξίας ή απαισιοδοξίας, αλλά νηφάλιου ρεαλισμού. Στην παρούσα κατάσταση απλά δεν υπάρχουν άλλες επιλογές!... 

Η προχωράμε στην αναγέννηση ως άτομα και την αληθινή επανίδρυση ως κράτος ή κατρακυλάμε στην άβυσσο. Η κρίση άλλαξε ριζικά την πραγματικότητα που γνωρίζαμε, ασχέτως αν κάποιοι δεινόσαυροι της εξουσίας αρνούνται πεισματικά να το αποδεχτούν. Χάθηκε η ανέμελη ανευθυνότητα. Πίσω δεν μπορούμε να γυρίσουμε. Είμαστε υπεύθυνοι για τη μοίρα μας. Πρέπει να οραματιστούμε την νέα Ελλάδα με αφυπνισμένους και ενεργούς πολίτες. Μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε τους στόχους μας από ατομικά ωφελιμιστικούς σε συλλογικά στραμμένους. Η συμμετοχή μας σε συλλογικές δράσεις και εθελοντικές δραστηριότητες μειώνει τα συναισθήματα φόβου και άγχους και αυξάνει την αίσθηση ελέγχου και συντροφικότητας.

Μόνο έτσι θα εξασφαλίσουμε την ψυχική ισορροπία μας, θα προάγουμε την αυτογνωσία και θα δώσουμε νόημα στις θυσίες και τις ταλαιπωρίες που βιώνουμε σήμερα.

 

Κλείνω με μια φράση του Μπέρναρντ  Σω:

«Στον κόσμο, υπάρχουν αυτοί που παρατηρούν την πραγματικότητα και απλά αναρωτιούνται γιατί, και υπάρχουν και εκείνοι που τη φαντάζονται όπως ποτέ δεν ήταν, και αναρωτιούνται γιατί όχι;».

 

 Ελπίζω εμείς απόψε να αποτελέσουμε τη μαγιά για πολλούς περισσότερους που θα αρχίσουν να λένε «γιατί όχι;»
Ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας!

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΘΕΤΙΚΗΣ ΕΝΑΡΓΕΙΑΣ :https://www.facebook.com/groups/370747533586/

 

Από etarcos στις Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2012 @ Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2012 10:17 πμ
Permalink
Tags: θεωρία του σόκ , ψυχική ισορροπία , Υπευθυνότητα , κρίση επικοινωνίας , αλληλεγγύη , ψυχική υγεία , κινδυνος , αυτογνωσια , φόβος